فاکتورهای نسخه­برداری خودبه دو دسته تقسیم می­شوند:

1) general(عمومی): آن دسته از فاکتورهایی که در همه ژن­ها برای نسخه­برداری لازم­اند و به RNAپلیمراز در اتصال آن به پروموتر و شروع­کردن نسخه­برداری کمک­می­کند.

2) specific(اختصاصی): مخصوص ژن­های خاصی­اند و باعث می­شوند که از سطح بیکال--- به بالاتر افزایش پیداکند.

نواحی تنظیمی نیز شامل نواحی پروموتری، enhancerها و silencerها هستند.

پروموتر: جایی که RNAپلیمرازװ و فاکتورهای نسخه­برداری عمومی به­هم متصل می­شوند و نسخه­برداری را آغاز می­کنند. جایگاه پروموترها up stream است.

enhancerها: بخاطر فاصله زیاد از پروموتر با تشکیل حلقه(loop) دسترسی عواملی را که از طریق آن­ها به پروموتر متصل می­شوند را ممکن می­سازند. به پروتئین­هایی که به enhancerها متصل می­شوند activator می­گویند. ●enhancerها و silencerها می توانند هم در up stream و هم در down streamحضور داشته باشند و گاهی اوقات حتی در خود ژن هم می­توانند حضور داشته باشند، و حتی اگر معکوسشان هم بکنیم گاهی اوقات عمل­کرد خود را ازدست نمی­دهند.

activatorها فعالیت خود را با واسطه پروتئین­های آداپتوری به­نام co-activator انجام می­دهند.

اصولا co-activatorها اثر خود را با دو مکانیسم بر رو فعال­سازی نسخه­برداری اعمال می­کنند:

مکانیسم اول: اثر بر روی ترکیب(complex) نسخه­برداری در محل پروموتر مرکزی است.(تاثیر برروی عواملی که در پروموتر مرکزی عمل می­کنند.) درواقع co-activatorها می­توانند باعث شوند که تشکیل کمپلکس نسخه­برداری تسهیل شود و بهتر بتواند به محل پروموتر مرکزی متصل شوند.(درواقع می­توان گفت co-activatorها ترکیبات نسخه­برداری را به محل پروموتر فرامی­خوانند.)

مکانیسم دوم:تاثیر بر ساختار کروماتین است. DNAدر یوکاریوت­ها در قالب ساختار نوکلئوزوم­ها pack شده­اند. (پروکاریوت­ها نوکلئوزوم ندارند.) درواقع خود ground state نسخه­برداری در یوکاریوت­ها برخلاف پروکاریوت­ها محدودکننده­است. در پروکاریوت­ها ژن­ها بیشتر دردسترس هستند چون packaging DNA درقالب نوکلئوزوم را نداریم ولی در یوکاریوت­ها به علت packaging DNA در داخل نوکلئوزوم­ها به­طور ابتدایی؛ کلا دسترسی عوامل تنظیم­کننده و نسخه­برداری به DNA محدود است؛

منبع