انتشار مقاله دانشجوی مقطع کارشناسی دانشگاه حکیم سبزواری در مجله انجمن شیمی آمریکا ACS

مقاله پژوهشی احسان رضوی، دانشجوی کارشناسی مهندسی شیمی دانشگاه حکیم سبزواری در مجله ی معتبر بین المللی Industrial & Engineering Chemistry Research که توسط انجمن شیمی آمریکا (ACS Publications) با IF=3.375 و رتبه بندی علمی رتبه Q1 منتشر می شود، به چاپ رسید.

به گزارش روابط عمومی دانشگاه این مقاله با موضوع ” مطالعه ترمودینامیکی رفتار فازی سیستم حاوی ترکیبات هتروسیکلیک نیتروژن دار، اکسیژن دار و گوگرد دار به کمک معادله PC-SAFT” مستخرج از پایان نامه دوره کارشناسی احسان رضوی و حاصل  تحقیقاتی مفصل است که با راهنمایی دکتر علی خوش سیما، استادیار و عضو هیات علمی دانشکده نفت و پتروشیمی دانشگاه حکیم سبزواری به رشته تحریر درآمده است.

گفتنی است این مقاله با عنوان

” Phase Behavior Modeling of Mixtures Containing N-, S-, and O-Heterocyclic Compounds Using PC-SAFT Equation of State “

به پیش بینی و محاسبه خواص ترمودینامیکی و شیمی فیزیکی ترکیبات هتروسیکلیک می پردازد. ترکیبات اکسیژن دار، نیتروژن دار و گوگرد دار هتروسیکلیک (مانند تیوفن، پیکولین، پیریدین، پیرولیدین، …) جزء پرکاربردترین حلالها در صنعت دارو، صنایع شیمیایی و صنایع زیرمجموعه نفت می باشند. از طرفی جداسازی بعضی از این مواد به عنوان آلاینده های مواد شیمیایی و سوخت حائز اهمیت است.

کسب رتبه نخست و دو رتبه دوم آزمون ارشد ۹۸ توسط دانشجویان مهندسی نفت و پتروشیمی دانشگاه حکیم سبزواری

مدیرگروه مهندسی نفت دانشگاه حکیم سبزواری گفت: دانشجویان نخبه دانشکده نفت و پتروشیمی دانشگاه حکیم سبزواری موفق به کسب یک رتبه نخست و دو رتبه دوم در آزمون کارشناسی ارشد سال ۱۳۹۸ شدند.

دکتر احسان اسماعیل نژاد در گفتگو با روابط عمومی دانشگاه حکیم سبزواری افزود: بر این اساس پوریا الماسیان موفق به کسب رتبه اول در رشته مهندسی نفت-گرایش مخازن، احمد زندی موفق به کسب رتبه دوم در رشته مهندسی نفت گرایش حفاری و بهنام افهمی موفق به کسب رتبه دوم در رشته بهداشت، ایمنی و محیط زیست (HSE) شده اند، البته این رتبه ها تنها بخشی از  نتایج درخشان دانشجویان این دانشکده در آزمون ارشد ۹۸ است.

روابط عمومی دانشگاه حکیم سبزواری دستیابی به این افتخار را به جامعه دانشگاهیان حکیم سبزواری، به‌ویژه دانشجویان گرامی، اساتید معزز و کارکنان محترم دانشکده نفت و پتروشیمی تبریک عرض می‌نماید.

http://www.iribnews.ir/00AN4K

ازدیاد برداشت به روش فرایند ریزش ثقلی به کمک بخار (SAGD)

 

فرآیند ریزش ثقلی به کمک بخار اولین بار در کانادا توسعه داده شد و چندین طرح پایلوت به منظور ارزیابی این روش انجام گرفته است.

این روش در ابتدا برای بازیافت بیتومن از ماسه سنگ های نفتی کانادا توسعه یافته بود.

در این روش دو چاه افقی در مخزن حفر می‌شود، بطوریکه یکی از این چاهها بالای دیگر قرار دارد بخار آب از چاه افقی بالایی تزریق می شود و محفظه ای از بخار در بستر مخزن بوجود می­آورد.

بخار در تماس با نفت سنگین میعان شده و نفت را گرم می­کند نهایتاً گرانروی نفت گرم شده کاهش می­ یابد و در اثر نیروی جاذبه به سمت چاه افقی تولیدی که در پایین چاه تزریق قرار دارد، روانه می­ شود.

روش های حرارتی بیشتر برای نفت های سنگین استفاده می شود و به دلیل هزینه های بالا هنگامی که قیمت نفت بالا باشد به صرفه خواهد بود.

داکتور هسته ای

راکتوهای هسته ای

راکتورهای هسته‌ای دستگاه‌هایی هستند که در آنها شکافت هسته‌ایکنترل شده رخ می‌دهد. راکتورها برای تولید انرژی الکتریکی و نیز تولید نوترون‌ها بکار می‌روند. اندازه و طرح راکتور بر حسب کار آن متغیر است. فرآیند شکافت که یک نوترون بوسیله یک هسته سنگین (با جرم زیاد) جذب شده و به دنبال آن به دو هسته کوچکتر همراه با آزاد سازی انرژی و چند نوترون دیگر شکافته می‌شود. 

تاریخچه

اولین انرژی کنترل شده ناشی از شکافت هسته در دسامبر 1942 بدست آمد. با رهبری فرمی ساخت و راه اندازی یک پیل از آجرهای گرافیتی ،اورانیوم و سوخت اکسید اورانیوم با موفقیت به نتیجه رسید. این پیل هسته‌ای ، در زیر میدان فوتبال دانشگاه شیکاگو ساخته شد و اولین راکتور هسته‌ای فعال بود. 

ساختمان راکتور

با وجود تنوع در راکتور‌ها ، تقریبا همه آنها از اجزای یکسانی تشکیل شده‌اند. این اجزا شامل سوخت ، پوشش برای سوخت ، کند کننده نوترونهای حاصله از شکافت ، خنک کننده‌ای برای حمل انرژی حرارتی حاصله از فرآیند شکافت ماده کنترل کننده برای کنترل نمودن میزان شکافت می‌باشد. 

سوخت هسته‌ای

سوخت راکتورهای هسته‌ای باید به گونه‌ای باشد که متحمل شکافت حاصله از نوترون بشود. پنج نوکلئید شکافت پذیر وجود دارند که در حال حاضر در راکتورها بکار می‌روند. 232Th ، 233U ، 235U ، 238U ، 239Pu . برخی از این نوکلئیدها برای شکافت حاصله از نوترونهای حرارتی و برخی نیز برای شکافت حاصل از نوترونهای سریع می‌باشند. تفاوت بین سوخت یک خاصیت در دسته‌بندی راکتورها است.

در کنار قابلیت شکافت ، سوخت بکار رفته در راکتور هسته‌ای باید بتواند نیازهای دیگری را نیز تأمین کند. سوخت باید از نظر مکانیکی قوی ، از نظر شیمیایی پایدار و در مقابل تخریب تشعشعی مقاوم باشد، تا تحت تغییرات فیزیکی و شیمیایی محیط راکتور قرار نگیرد. هدایت حرارتی ماده باید بالا باشد بطوری که بتواند حرارت را خیلی راحت جابجا کند. همچنین امکان بدست آوردن ، ساخت راحت ، هزینه نسبتا پایین و خطرناک نبودن از نظر شیمیایی از دیگر فایده‌های سوخت است. 

غلاف سوخت راکتور

سوختهای هسته‌ای مستقیما در داخل راکتور قرار داده نمی‌شوند، بلکه همواره بصورت پوشیده شده مورد استفاده قرار می‌گیرند. پوشش یا غلاف سوخت ، کند کننده و یا خنک کننده از آن جدا می‌سازد. این امر از خوردگی سوخت محافظت کرده و از گسترش محصولات شکافت حاصل از سوخت پرتو دیده به محیط اطراف جلوگیری می‌کند. همچنین این غلاف می‌تواند پشتیبان ساختاری سوخت بوده و در انتقال حرارت به آن کمک کند. ماده غلاف همانند خود سوخت باید دارای خواص خوب حرارتی و مکانیکی بوده و از نظر شیمیایی نسبت به برهمکنش با سوخت و مواد محیط پایدار باشد. همچنین لازم است غلاف دارای سطح مقطع پایینی نسبت به بر همکنشهای هسته‌ای حاصل از نوترون بوده و در مقابل تشعشع مقاوم باشد.

منبع: 

http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=راکتور+هسته‌ای&SSOReturnPage=Check&Rand=0

مبدل حرارتی

مبدل حرارتی دستگاهی است که برای انتقال حرارت موثر بین دو سیال (گاز یا مایع) به دیگری استفاده می‌گردد. از رایج‌ترین مبدل‌های حرارتی رادیاتور خودرو و رادیاتور شوفاژ است.

 

مبدل‌های حرارتی در صنایع مختلف از جمله تهویه مطبوع، خودرو، نفت و گاز و بسیاری صنایع دیگر مورد استفاده قرار می‌گیرند.

 

انواع مبدل‌های حرارتی عبارتند از: 

• مبدل‌های هوا خنک
• مبدل‌های پوسته و لوله‌

• مبدل‌های صفحه‌ای
• مبدل های کروی

 

اصول طراحی مبدل‌های حرارتی صفحه ای اساسا با توجه به سادگی نت و با توجه به نیازهای صنایع غذایی در دهه 1930 ابداع شدند و طراحی بهینه آن در دهه 1960 با تکامل موثرتر هندسه صفحات، مونتاژ اجزا و مواد بهینه تر برای ساخت واشرهای مورد استفاده در این نوع مبدل‌ها کارآمدتر از گذشته مورد بازبینی قرار گرفت و موارد استفاده از آن ها به تمامی صنایع راه پیدا کرد و توانسته است از رقیب خود (مبدل‌های لوله ای ) پیشی بگیرد.

به دلیل تنوع بسیار زیاد محدوده‌های طراحی این نوع مبدل‌ها که در نوع صفحات و آرایش آن ها قابل بررسی است عملاً شرکت‌های سازنده آن ها اطلاعات محرمانه طراحی را اعلام نمی کنند .

 

مبدل‌های صفحه ای واشردار تشکیل شده است از تعدادی صفحات نازک با سطح چین دار و یا موج دار که جریان سیال گرم و یا سرد را از هم جدا می کنند .صفحات دارای قطعاتی در گوشه‌ها هستند و به نحوی چیدمان شده اند که دو سیال عامل به صورت یک در میان، میان صفحات جریان دارند. طراحی و واشربندی بهینه این امکان را ایجاد می‌کند که مجموعه از صفحات در کنار یگدیگر تشکیل یک مبدل صفحه ای مناسب را بدهند. .مبدل‌های حرارتی صفحه ای معمولاً "در جریان سیالی با فشار پایین تر از 25bar و دمای کمتر از 250 درجه محدود می شوند. از آن جا که کانال های جریان کاملا کوچک هستند جریان قوی گردابه ای و توربولانس موجب بزرگ بودن ضرایب انتقال حرارت و افت فشارها می گردد، به علاوه بزرگ بودن تنش برشی موضعی باعث کاهش تشکیل رسوب می‌شود. واشرها از نشتی سیال به بیرون مبدل، جلوگیری می کنند و سیال‌ها را در صفحات به شکل مورد نظر هدایت می نمایند. شکل جریان عموما" به نحوی انتخاب می شوند که جریان سیال ها خلاف جهت یکدیگر باشند.

ساختار نفت

نفت پیچیده ترین ترکیب آلی روی زمین است که بیش از 17000 ترکیب شیمیایی در این ماده وجود دارد. نفت خام یک ماده یکنواخت نیست. هر نفتی طیف متفاوتی از مواد شیمیایی را دارد که روی پایداری و تجزیه پذیری آن تاثیر می گذارد. نفت خام اساسا از هیدروکربن ها ساخته شده است. این هیدروکربن ها که تعداد اتم کربن آن ها بین c₁  (متان) تا c₅₀  می باشد، در سه گروه پارافینی(آلکان ها)، نفتی(سیکلوآلکان ها) و آروماتیک قرار می گیرند. علاوه بر هیدروکربن ها نفت دارای مقدار کمی ترکیبات آلی گوگرددار، نیتروژن دار و اکسیژن دار و مقدار بسیار جزئی ترکیبات آلی – فلزی، با پایه نیکل، وانادیم و آهن می باشد.

از سویی دیگرنفت خام، همانند زغال سنگ به طور طبیعی از طریق فرآیندهای حرارت، فساد، تجزیه، فشار شدید در طبیعت و طی گذشت هزاران سال در لایه‌های زیرین زمین شکل می‎گیرد. نفت خامی که از زمین استخراج می‌شود از مواد شیمیایی مختلفی تشکیل شده است.

 

از نظر تجربی نفت را می توان به چهار جزء زیر دسته بندی نمود:

 

1)      هیدروکربن های اشباع

 

2)      هیدروکربن های آروماتیک(حلقوی)

 

3)      مواد قطبی غیر هیدروکربنی مثل رزین

 

4)      آسفالتن

 

نفت سبک بیشتر از هیدروکربن های اشباع و آروماتیک تشکیل شده است که دارای درصد کمی از رزین و آسفالتن می باشد، اما نفت سنگین که ناشی از تجزیه نفت خام در شرایط بدون اکسیژن در مخازن طبیعی است هیدروکربن اشباع و آروماتیک کمتری دارد و بیشتر از ترکیبات قطبی، رزین و آسفالتن تشکیل شده است.

 

 

 

هنگام تجزیه زیستی نفت خام در محیط طبیعی مواد مشابه ای با تجزیه نفت سنگین حاصل می شود. در چنین حالتی کمبود هیدروکربن های اشباع و آروماتیک همراه با افزایش نسبی ترکیبات قطبی (که به تجزیه زیستی مقاوم ترند) یک نشانه بارز تجزیه زیستی نفت خام در طبیعت است. به دلیل این که بیشترین قسمت نفت را هیدروکربن ها تشکیل می دهند، تجزیه آن ها از لحاظ کمی مهم ترین فرایند حذف نفت از محیط است. با این که ترکیبات آروماتیک و قطبی درصد کمتری از نفت خام را تشکیل می دهند اما پایدارتر و سمی تر بوده و به زمان بیشتری برای تجزیه نیاز دارند.

فرایند تولید نفت و گاز نیازمند به مركز آزمایشگاهی خاصی برای پردازش اطلاعات و كنترل عملیات است. به عنوان مثال، اطلاعات مربوط به نفت خام تولیدی چاه‌ها باید در آزمایشگاه‌های خاصی پردازش شود. این نوع از مراكز آزمایشگاهی در قسمت‌های مختلف صنعت نفت مانند پالایشگاه‌ها وجود دارد.

دسته دیگری از فعالیت‌های آزمایشگاهی به استانداردسازی مربوط می‌شود. این واحد برای آزمون استانداردهای خود، عملیات آزمایشگاهی خاصی را انجام می‌دهد. چنین فعالیت‌هایی در آزمایشگاه‌های استاندارد شركت ملی گاز انجام می‌گیرد.

 

آب مقطر

آب طبیعی به علت خاصیت حل کنندگی خوبی که دارد معمولا دارای حجم بالایی از نمکهای محلول در آب می‌شود. CO₂ هوا به خاطر انحلال در آب و تولید اسید کربنیک ضعیف ، خاصیت خورندگی آب را بهبود می‌بخشد. بنابراین آب هنگام عبور از محیط‌های گوناگون مخصوصا محیط‌های آهکی مقداری از کربناتها را در خود حل می‌کند که این کربناتها همراه یونهایی مثل کلسیم ، منیزیم و … باعث ایجاد سختی موقت می‌شود که با جوشاندن از بین می‌رود. البته یونهای منیزیم و کلسیم و سایر یونهای فلزی با سولفات و نیترات و کلرو ایجاد سختی دائم می‌کنند. سختی آب باعث رسوب کردن صابون در آب می‌شود (خاصیت کف کنندگی صابون را از بین می‌برد).

اثرات زیانبخش ناخالصیهای آب در صنعت

آب در شیمی یکی از مهمترین حلالها می‌باشد و معمولا از آن به عنوان حلال عمومی نام می‌برند و بنابراین کاربرد اساسی در صنعت دارد که برخی از کاربردهای مهم به این شرح می‌باشد:

• به عنوان حلال
• به عنوان ماده اولیه برای شرکت در واکنشهای شیمیایی تهیه محصول
• به عنوان ماده واسطه برای خارج کردن مواد ناخواسته
• به عنوان بستر یا محیط واکنش
  
  

وجود ناخالصیها در آب باعث ایجاد رسوب در دستگاههای حرارتی و دیگ بخار می‌شود که این عمل باعث کاهش عمر مفید دستگاه می‌گردد. بخاری که از آبهای ناخالص تولید می‌شود دارای کیفیت بسیار پایینی می‌باشد به عنوان مثال سیلیس همراه بخار خارج شده و در اثر سرد شدن روی پره‌های توربین رسوب می‌کند. خوردگی بویلرها و تأسیسات حرارتی و لوله‌ها ، اتلاف مواد شیمیایی و باقی گذاشتن لکه روی محصولات غذایی و نساجی از عوارض دیگر آبهای ناخالص می‌باشد.

بهترین آب برای استفاده در صنعت آب بدون یون است اما هزینه تولید آب بدون یون بسیار بالاست. بنابراین در اکثر آزمایشگاهها و واحدهای صنعتی از آب مقطر استفاده می‌کنند همچنین در مناطق کویری و خشک که منابع آب آشامیدنی محدود می‌باشد. از روش تقطیر آب دریا برای تولید آب آشامیدنی استفاده می‌شود.

برخی خواص آب مقطر

PH آب مقطر خنثی و در حدود 7 می‌باشد. رسانایی ویژه آن (عکس مقاومت) بسیار کم می‌باشد. زیرا رسانایی الکتریکی آب با انحلال نمکها در آن افزایش می‌یابد. دمای جوش آن پایینتر از آبهای طبیعی می‌باشد و به علت عدم وجود مواد محلول خاصیت خورندگی ندارد.

نانو تکنولوژی

نانو تکنولوژی مطالعه ذرات در مقیاس اتمی برای کنترل آنهاست. هدف اصلی اکثر تحقیقات نانو تکنولوژی شکل‌ دهی ترکیبات جدید یا ایجاد تغییراتی در مواد موجود است. نانو تکنولوژی در الکترونیک ، زیست ‌شناسی ، ژنتیک ، هوانوردی و حتی در مطالعات انرژی بکار برده می‌شود.
در نیم قرن گذشته شاهد حضور حدود پنج فناوری عمده بودیم، که باعث پیشرفتهای عظیم اقتصادی در کشورهای سرمایه گذار و ایجاد فاصله شدید بین کشورهای جهان شد. متأسفانه در کشور ما بدلیل فقدان جرات علمی و عدم تصمیم گیری بموقع ، به این فرصتها پس از گذشت سالیان طلائی آن بها داده می‌شد که البته سودی هم برای ما به ارمغان نمی آورد، همچون فنآوری الکترونیک و کامپیوتر در دو سه دهه گذشته که امروزه علیرغم توانائی دانشگاهی و داشتن تجهیزات آن ، هیچگونه حضور تجاری در بازارهای چند صد میلیاردی آن نداریم.فناوری نانو جدیدترین این فرصتهاست، که کشور ما باید برای حضور یا عدم حضور در آن خیلی سریع تصمیم خود را اتخاذ کند.

علم و فناوری نانو (نانو علم و نانو تکنولوژی) توانائی بدست گرفتن کنترل ماده در ابعاد نانومتری (ملکولی) و بهره برداری از خواص و پدیده‌های این بعد در مواد ، ابزارها و سیستمهای نوین است. این تعریف ساده خود در برگیرنده معانی زیادی است. به عنوان مثال فناوری نانو با طبیعت فرا رشته‌ای خود ، در آینده در برگیرنده همه فناوریهای امروزین خواهد بود و به جای رقابت با فن آوریهای موجود ، مسیر رشد آنها را در دست گرفته و آنها را بصورت «یک حرف از علم» یکپارچه خواهد کرد.

میلیونها سال است که در طبیعت ساختارهای بسیار پیچیده با ظرافت نانومتری (ملکولی) _مثل یک درخت یا یک میکروب_ ساخته می‌شود.

علم بشری اینک در آستانه چنگ اندازی به این عرصه است، تا ساختارهائی بی‌نظیر بسازد که در طبیعت نیز یافت نمی‌شوند. فناوری نانو کاربردهای را به منصه ظهور می‌رساند که بشر از انجام آن به کلی عاجز بوده است و پیامدهائی را در جامعه بر جا می‌گذارد که بشر تصور آنها را هم نکرده است. 

منبع:

http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=نانو+تکنولوژی+به+زبان+ساده&SSOReturnPage=Check&Rand=0

پتدوشیمی

واژه پتروشیمی از دو کلمه پترون و شیمی ترکیب شد و معنی لغوی آن مواد شیمیائی حاصل از نفت استپتروشیمی یا شیمی نفت شاخه‌ای از دانش شیمی است که تبدیل نفت خام و گاز طبیعی را به فراورده‌های مصرفی مورد مطالعه قرار می‌دهد. پتروشیمی، زیربنای صنایعی با همین نام است.
بنیان دانش پتروشیمی بر جداسازی، تقطیر و استخراج نفت خام به پاره‌های کوچکتر هیدروکربنی و خالص‌سازی گاز طبیعی و فراورده‌های استخراجی نفت خام است
▪ محصولات پتروشیمی صنایع پتروشیمی را می توان به سه دسته مشخص تقسیم کرد:
۱) محصولات اصلی مانند اتیلن ، پروپلین ، گوگرد ، بنزین ، آمونیاک و غیره . این محصولات پایه و اساس محصولات متعدد دیگر پتروشیمی را تشکیل می دهند.
۲) محصولات میانی که از محصولات اصلی تولید شده و مواد اولیه کارخانه های تولید کننده محصولات نهایی را تشکیل می دهند . مانند پلی کلروروینیل ( پی وی سی ) ، ملامین و ...
۳) محصولات نهایی که برای ساختن لوازم و ابزار مورد مصرف عموم مردم به کار می روند مانند :الیاف مصنوعی ، اشیای پلاستیکی و ..
لاستیک : یکی دیگر از محصولات پتروشیمی لاستیک است . کاربرد لاستیک بیشتر در زمینه تولید تایر وسایل نقلیه و... به کار میرود.
الیاف پلی استر : که به نامهای داکرون و تریلن هستند و حتی از الیاف طبیعی دیگر نیز قدرت بیشتری دارند . مصرف این نوع الیاف به علت داشتن خواص گوناگون مانند چروک نشدن به سرعت زیاد شده است.
مواد پتروشیمی موارد استعمال متعدد دیگری نیز دارند . مثل حشره کش ها، مواد منفجره، مواد رنگی و.........

 

دانشگاه صنعت نفت

دانشگاه صنعت نفت با 75 سال سابقه درخشان علمي، يكي از قديمي‌ترين موسسات آموزش عالي كشور بوده و نقشي كليدي در تربيت نيروي انساني موردنياز صنعت نفت و گاز كشور داشته است. اين دانشگاه با در اختيار داشتن كادر علمي توانا و امكانات بسيار خوب و همچنين ارتباط سيستماتيك خود با صنعت نفت كشور، از بين دانش‌آموزان ممتاز و از طريق آزمون سراسري، در رشته‌هاي زير اقدام به پذيرش دانشجو مي‌نمايد.
اين دانشگاه داراي چهار دانشكده در شهرهاي اهواز، آبادان، تهران و محمودآباد و چهار مركز تحقيقاتي در دانشكده‌هاي مذكور مي‌باشد. توسعه ارتباطات علمي بادانشگاه‌ها و مراكز بين‌المللي فعال در زمينه نفت و گاز، تجهيز و راه‌اندازي آزمايشگاه‌ها و مراكز تحقيقاتي، ارتقاء كيفيت و تبديل شدن به دانشگاه پيشتاز در منطقه به‌منظور تربيت نيروهاي متخصص، خلاق و متعهد مورد نياز صنعت عظيم و استراتژيك نفت، از اهداف اصلي اين دانشگاه مي‌باشد.
با توجه به اينكه كتب و مجلات مورد استفاده دانشجويان در حين تحصيل به زبان انگليسي مي‌باشد لذا جهت درك بهتر اين مطالب، علاوه بر ساعات پيش‌بيني شده در سرفصل دروس زبان انگليسي مصوب شوراي عالي برنامه‌ريزي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري، از دانشجويان اين دانشگاه در بدو ورود، امتحان تعيين سطح زبان انگليسي بعمل آمده و بر اساس نتايج آن، دانشجويان در اولين ترم تحصيلي، در كلاس‌هاي فشرده زبان انگليسي شركت مي‌نمايند. اين دانشگاه با مجموع فضاي بالغ بر 370/000 متر مربع و با بيش از 70 عضو هيأت علمي، فعاليت گسترده‌اي را براي تربيت نيروهاي متخصص جهت رفع نيازهاي صنعت نفت كشور انجام داده است. در حال حاضر دانشگاه صنعت نفت در سه دانشكده خود در شهرهاي اهواز، آبادان و تهران در رشته‌هاي بالادستي نفت در مقاطع كارشناسي و كارشناسي‌ارشد اقدام به پذيرش دانشجو مي‌نمايد و كليه دروس تخصصي، به زبان انگليسي ارائه مي‌شود. همچنين اين دانشگاه در دانشکده علوم دريايي خود در شهرستان محمودآباد، به آموزش دانشجو در رشته‌هاي دريانوردي مي‌پردازد.
رشته‌هاي بالادستي و ساير رشته‌هاي مرتبط با صنعت نفت در اين دانشگاه عبارتند از:
• مهندسي نفت - مخازن نفت
• مهندسي نفت - استخراج (حفاري) نفت
• مهندسي نفت - بهر‌ه‌برداري از منابع نفت
• مهندسي شيمي
• مهندسي برق - كنترل
• مهندسي مكانيك
• مهندسي نفت - اكتشاف نفت
• مهندسي ايمني - بازرسي فني
• مهندسي ايمني - حفاظت فني
• حسابداري
• مدیریت بازرگانی
• مدیریت صنعتی
• مهندسي كشتي - موتور (نيمه متمركز)

نظر به پيشرفت همه‌جانبه و گسترده علوم و تكنولوژي در زمينه‌هاي بالادستي نفت و نياز صنعت نفت كشور به دستيابي به آخرين يافته‌هاي علمي و فني در اين زمينه، فعال كردن هرچه بيشتر دانشگاه صنعت نفت با كيفيت مطلوب مورد توجه مسئولين وزارت نفت قرار گرفته است.

 

سانتریفیوژ

سانتریفیوژ چیست؟
سانتريفيوژ به هر دستگاهي گفته مي شود كه با سرعت زيادي به دور خود چرخيده و در همين حال با استفاده از نيروي گريز از مركز ايجاد شده ، مواد درون خود را نيز به بيرون پرتاب مي كند.
بررسي اين فرايند در نوع خود كار ساده اي است . آزمايشي ساده مي تواند بسياري از علامت ها پرسش ها را از ميان بردارد . سطل آبي را برداشته و در حالي كه تا نيمه پر از آب است ، با سرعت به دور خود چرخانده و پس از چند دور پرتاب كنيد.
به خوبي ديده مي شود كه به واسطه نيروي گريز از مركز ايجاد شده ، آب درون سطل از آن بيرون نمي ريزد. اين امر ، پايه و اساس سيستم هاي سانتريفيوژ به حساب مي آيد .
در يك سانتريفيوژ واقعي نيز فرايند مشاهبي روي مي دهد . به واسطه چرخش بسيار سريع محفظه اي به دور خود، هر آن چه در درون آن وجود دارد به سمت بيرون تحت فشار قرار مي گيرد . اين دستگاه مي تواند در بر گيرنده هر ماده اي باشد ، از نمونه هاي خوني گرفته تا مواد شيميايي مختلف از اين رو نمونه هاي آن بسيار متنوع است .

به عنوان مثال ناسا داراي سانتريفيوژ عظيمي است كه از آن براي قرار دادن فضا نوردان در معرض نيروهاي شديد استفاده مي شود. نيروي گريز از مركز توليد شده در اين سانتريفيوژ مي تواند شبيه سازي بسيار مناسبي از نيروي گرانشي باشد كه در زمان پرتاب فضاپيماها بر بدن هوا نوردان وارد مي شود.
سانتريفيوژ لازم اصلي غني سازي اورانيوم
 در فرايند توليد سوخت هسته اي و استفاده از آن در نيروگاه ها ، كه با هدف توليد انرژي نظير الكتريسته صورت مي گيرد ، سانتريفيوژها نقش اساسي را در غني سازي اورانيوم ايفا مي كنند، به طوري كه در صورت نبود آنها عملا مانع بزرگي بر سر راه غني سازي اورانيوم به وجود مي آيد .

پس از كه سنگ معدن اورانيوم از معادن استخراج شد ، آسياب شده و به شكل پودر در مي آيد .بر اساس برآوردهاي صورت گرفته از هر تن سنگ معدن اورانيوم بالغ بر 140 كيلوگرم اورانيوم طبيعي حاصل مي شود كه فقط مي توان حدود يك كيلوگرم اورانيوم خالص 235 به دست آورد ، يعني در مجموع يك كيلوگرم اورانيوم خالص از هر هزار كيلوگرم سنگ معدن اورانيوم.

در ادامه ، اسيد سولفوريك به مواد افزوده شده و پس از طيشدن چند مرحله ديگر ، اكسيد اورانيوم با اسيد سولفوريك تركيب مي شود و در نهايت سولفات اورانيل حاصل مي شود و در آخر با افزودن حلال هاي مخصوصي به سولفات اورانيل ، ماده جامدي به نام كيك زرد به وجود مي آيد كه شامل 70 درصد اورانيوم بوده و داراي خواص پرتوزايي (راديواكتيويته ) است . براي غني سازي اورانيوم ، بايد ابتدا كيك زرد را با اتم فلوئور تركيب كرد و به صورت گاز هگزافلورايد اورانيوم درآورد. از اينجا به بعد است كه غني سازي اورانيوم به واسطه استفاده از فناوري سانتريفيوژي كامل مي شود.
البته روش هاي مختلفي براي اين كار وجود دارد ، اما بررسي ها نشان داده اند كه استفاده از سانتريفيوژ بهترين و موثرترين روش براي غني سازي اورانيوم است .

http://www.beytoote.com/scientific/midanid/what1-centrifuge.html?m=1

www.iranelab.ir

سیال رئومغناطیسی

سیال رئومغناطیسی (Magnetorheological fluid) گونه‌ای سوسپانسیون است که در آن ذرات ریز جامد مغناطیسی به قطر تقریبی ۱۰ نانومتر در مایعی (معمولاً روغن) شناور است.

آهنربای سیال ابتدا در سال ۱۹۶۰ در سازمان ملی هوانوردی و فضایی آمریکا ناسا، هنگامیکه محققان روش‌های گوناگون کنترل مایع در فضا را بررسی می‌کردند، کشف شد. مزایای آهنربای سیال به سرعت شناخته شده می‌توان موقعیت سیال رئومغناطیسی را از طریق مصرف آهنی با تشخیص داد و با تغییر میدان مغناطیسی آن می‌توان مایع را مجبور به جاری شدن کرد.

 

روش تهیه:

سیالات مغناطیسی یا فروفلویدها، سوسپانسیون‌های کلوییدی از نانو ذرات مغناطیسی هستند که نسبت به میدان مغناطیسی خارجی واکنش نشان می‌دهند. این امر سبب می‌گردد که محل قرار گرفتن این محلول را از طریق به کارگیری یک میدان مغناطیسی کنترل نمود. نانو ذرات مغناطیسی Fe3O۴ را می‌توان از طریق مخلوط کردن نمک‌های آهن II و III در یک محلول پایه به دست آورد. برای تهیه این محلول ضروری است که ذرات، اندازه کوچک خود را حفظ کرده و به یکدیگر نپیوندند تا مخلوط به صورت سوسپانسیون باقی بماند. برای این منظور از دسته دیگری از مواد به نام سورفکتانت استفاده می‌شود که مانع نزدیک شدن بیش از اندازهٔ ذرات به یکدیگر می‌گردند. زمانی که یک سیال مغناطیسی در مجاورت یک مغناطیس قوی قرار می‌گیرد، تصویری زیبا از ذرات سوزنی به نمایش گذاشته می‌شود.

504

کتاب 504 واژه کاملا ضروری یا به اختصار 504 یکی از معروف ترین و متداول ترین کتب آموزش زبان انگلیسی میباشد. تاکید این کتاب بر روی آموزش لغت بوده و مباحث گرامری چندانی را بحث نمی کند. 504 لغت بحث شده در این کتاب در قالب 42 درس نوشته شده است. هر درس دوازده لغت را بررسی قرار داده و سه جمله برای هر لغت مثال زده است.همه این دوازده لغت هر درس در انتهای بخش در یک متن دو یا سه پاراگرافی مورد استفاده مجدد قرار کرفته تا ثانیا هم آیی کلمه با سایر کلمات مشخص شود و هم شکل های دیگر کلمه از قبیل اسم و صفت و قید و..... بررسی شود.
لغات 504 عموما در متون آکادمیک و حتی بعضا در مکالمات روزمره استفاده قابل توجهی دارد اما نمیتوان گفت که همه کلمات مفید برای زبان آموزی است که قصد یادگیری لغت را دارد به این دلیل که بعضا یا کلمه مورد استفاده متداول نیست و یا نیاز آنچنانی به آشنا بودن با بعضی لغات ذکر شده حس نمی شود.
با توجه به اینکه این کتاب جزو کتاب های پر طرفدار آموزش زبان میباشد بنابراین ترجمه های متعددی در بازار موجود است که هر یک امتیازات ویژه خود را دارا میباشند. اما باید توجه کرد که یادگیری لغات با ترجمه و معادل فارسی آن کار چندان درستی نیست و باید به دنبال یادگیری زبان خارجه با فرم و تعریفات ساده از همان زبان صورت گیرد. توصیه کارشناسان زبان و ادبیات انگلیسی نیز دوری از ترجمه تا حد ممکن است.
در انتها باید به یاد داشت که شرط بسیار مهم برای فراموش نکردن لغات یک زبان دیگر استفاده و مرور مدت=اوم است که انشالله در پست های بعدی بررسی خواهد شد. برای دانلود کتاب و فلش کارت های کتاب 504 Absolutely Essential Words
به لینک های زیر مراجعه فرایید.

http://ketabnak.com/book/45265/Absolutely-Essential-Words-504-Sixth-Edition

 http://languagedownload.ir/tag/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-pdf-%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87-504/

3- http://www.irlanguage.com/14/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B6%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%84%D8%BA%D8%A7%D8%AA-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%84%DB%8C%D8%B3%DB%8C-504-Absolutely-Essential-Words/

 

پرش هیدرولکی

در علم هیدرولیک، پرش هیدرولیکی پدیده‌ای برگشت‌ناپذیر از نوع جریان متغیر سریع است که بیش‌تر در جریان‌های با سطح آزاد مثل جریان رودخانه‌ها و جریان خروجی از سرریزها و دریچه‌ها مورد بحث قرار می‌گیرد. هنگامی که در بالادست یک کانال با سطح آزاد، جریان فوق بحرانی و در پایین‌دست آن، جریان زیر بحرانی وجود داشته‌باشد، در مقطعی میان این دو جریان، پرش هیدرولیکی رخ می‌دهد. زیرا تبدیل جریان از فوق بحرانی به زیر بحرانی به صورت ملایم امکان‌پذیر نیست؛ بنابراین در پدیده پرش هیدرولیکی، جریان از حالت فوق بحرانی به حالت زیر بحرانی تبدیل می‌شود. این تبدیل به صورت ناگهانی و در فاصله‌ای کوتاه رخ می‌دهد و به دلیل ایجاد آشفتگی در سطح آب، با استهلاک انرژی زیادی همراه است

کاربرد و خواص پرش هیدرولیکی

• کاهش انرژی آب در جریان از روی سدها، سرریزها و دیگر سازه‌های هیدرولیکی و نهایتاً محافظت قسمت‌های پایین دست
• ترمیم و افزایش سطح آب در کانال‌ها به منظور پخش آب
• افزایش دبی خروجی از زیر دریچه‌ها با دور نگه داشتن سطح پایاب و نهایتاً افزایش ارتفاع مؤثر در عرض دریچه
• کاهش فشار بالابرنده در زیر سازه‌ها با افزایش عمق آب در دامنه سازه
• مخلوط نمودن مواد شیمیایی جهت تصفیه آب یا فاضلاب و نیز جهت مصارف کشاورزی
• هوادهی جریان‌ها و کلرزدایی فاضلاب
• جدا نمودن هوای محبوس از جریان‌های موجود در کانال‌های باز دایروی
• مشخص نمودن شرایط جریان‌های خاص نظیر وجود جریان‌های فوق بحرانی یا وجود یک سطح مقطع کنترل جهت ایجاد ایستگاه‌های اندازه‌گیری کم خرج

HSE

بهداشت و ایمنی از سال ۱۸۸۵ با هم مطرح شده اند و هر جا که ایمنی مطرح شده است سخن از بهداشت و محیط نیز به میان آمده است. مباحث ایمنی بعد از انقلاب صنعتی به دلایل افزایش آمار مرگ کارگران مطرح گردید. مسائل محیط زیست نیز بعد از انقلاب صنعتی به وجود آمد و به شکل حادی مطرح گردید. همچنین به دلیل شرایط و سنگینی کار درمعادن زغال سنگ و افزایش بیماری های ناشی از کار در میان کارگران بحث بهداشت نیز مطرح گردیدو در گام بعدی ارتباط بین بیماری و وقوع حادثه کشف گردید.یعنی پی بردند که وقتی کارگری بیمار شود حادثه می آفریند یا اینکه دچار حادثه می شود یا بیماری ها نیز افزایش می یابد و اینها به گونه ای به یکدیگر متصل هستند. در حقیقتHSE، موضوعات بهداشت، ایمنی و محیط زیست را در پروژه ها تحت کنترل خود در می آورد.
با توجه به اينكه دروس اصلي دوره كارشناسي ارشد مهندسي شيمي- بهداشت، ايمني و محيط زيست (HSE) دروس پايه مهندسي اعم از سيالات، حرارت و رياضيات پيشرفته مي¬باشد لذا انتخاب اين كد رشته فقط به افرادي كه مدرك كارشناسي آنها يكي از رشته¬هاي مهندسي شيمي، مهندسي نفت، مهندسي مكانيك يا مهندسي ايمني مي¬باشد توصيه مي¬گردد.

نرم افزار اندنوت

امروزه محققين، استادان و دانشجويان تحصيلات تكميلي در تمامي شاخه هاي موضوعي نياز به كسب آگاهي نسبي از چگونگي بازيابي اطلاعات مورد نظر خود از منابع الكترونيكي موجود و ذخيره اين اطلاعات دارندهر روزه براهميت موضوع فوق افزوده مي گردد چرا كه با افزايش سريع منابع و اطلاعات در اينترنت و سهولت دسترسي به اين اطلاعات نياز به ايجاد بانك هاي اطلاعاتي با قابليت جستجوي آسان در آنها افزايش مي يابد. امكان صرفه جويي در وقت محقق ، ذخيره حجم قابل توجهي از اطلاعات مفيد در بانك تخصصي وي و در نهايت مديريت اين اطلاعات با استفاده از قابليت نرم افزار End Note به راحتي امكان پذير است.
اندنوت (EndNote) محصولی از شرکت تامسون رویترز (Thomson Reuters) نرم افزاري جهت ذخیره و سازماندهی منابع مورد استفاده در روند پژوهش می‌باشد. این برنامه قابلیت جستجوی مقالات در پایگاه‌ها و ذخیره کردن اطلاعات مورد نیاز آن‌ها را فراهم می‌کند. با این برنامه می‌توان منابعی که برای نوشتن پروپوزال تحقیقاتی، پایان نامه، مقاله، کتاب و هر نوشته تحقیقاتی دیگر مورد استفاده قرار گرفته‌است را مدیریت و آن‌ها را در یک فرمت نوشتاری استاندارد ذخیره نمود. اندنوت دارای فرمت مجلات مختلف می‌باشد، بنابراین با کمک آن می‌توانید منابع مقاله خود را مطابق آن مجله به طور خودکار و سریع تغییر دهید.
برخی از کاربردهای این نرم افزار:
• انجام کامل‌ترین بررسی منابع (Literature Review) برای پروپوزال تحقیقاتی، پایان‌نامه، مقاله، و کتاب
• انجام بهترین طبقه‌بندی برای دسترسی به منابع و مطالعهٔ آن‌ها
• جستجوی آسان منابع پژوهشی مورد استفاده
• پیدا کردن متن کامل (Full Text) مقالات
• نوشتن یا ویرایش منابع پروپوزال تحقیقاتی، پایان نامه، مقاله و کتاب با دقت و سرعت بالا
• وارد کردن منبع به متن پروپوزال تحقیقاتی، پایان نامه، مقاله و کتاب و همچنین اضافه شدن خودکار آن به فهرست منابع در انتهای فصل یا انتهای سند با یک کلیک
• تغییر فرمت منابع مقاله بر اساس مجلات مختلف با یک کلیک
• طبقه‌بندی اشکال، جداول و سایر فایل‌ها
• جستجو آنلاین منابع
• وارد نمود اطلاعات منابع تنها از طریق وارد کردن فایل PDF مقالات

 

جداسازی آلودگی های نفتی با استفاده از نانو ذرات دارای پوشش پلیمری

جداسازی آلودگی های نفتی با استفاده از نانو ذرات دارای پوشش پلیمری:

وقتی نفت با آب ترکیب می‌شود، روش‌های رایج برای تمیز کردن آب و زدایش نفت با چالش‌هایی همراه است و علاوه بر آن، روش‌های موجود برای محیط زیست گران و خطرناک است. اما روش جدیدی که توسط دانشمندان ارائه شده است، می‌تواند نتایج بهتری داشته باشد.

تنها با استفاده از مواد مغناطیسی و نیروی الکترومغناطیس می‌توان نفت را از آب جدا کرد.
امروزه می‌توان سطح نانوذرات را با مواد شیمیایی مختلف نظیر پلیمر پوشش داد و در نتیجه دامنه کاربرد این نانومواد را در صنایع مختلف گسترش داد.

روش‌های نوین تولید نفت به تولیدکنندگان اجازه می‌دهد ۹۵ درصد نفت را از آب جدا کنند، اما مقدار کمی از نفت در آب باقی می‌ماند که برای محیط زیست خطرناک است.

برای جداسازی کامل نفت از آب دریا، سطح نانوذرات را با پلیمر پوشش داده شده که می‌تواند به قطره‌های نفت متصل شود. این نانوذرات از جنس مواد مغناطیسی بوده و در نتیجه می‌توان با اعمال میدان مغناطیسی آنها را جداسازی کرد. سطح این نانوذرات دارای پلیمر بوده که دارای بار مثبت است بنابراین از طریق نیروی الکترواستاتیک به ذرات دارای بار منفی نفت متصل می‌شوند. اگر ذرات مورد نظر که در آب هستند دارای بار مثبت بودند، آنگاه نانوذرات را با استفاده از مواد با بار منفی پوشش‌دهی می‌کنند.

اکسیژن

اکسیژن یکی از عناصر شیمیایی در جدول تناوبی است که دارای نماد  O و عدد اتمی  ۸ است. یک عنصر زیستی بوده و همه جا چه در زمین و چه در کل جهان هستی یافت می‌شود. مولکول اکسیژن (O_۲) توسط عمل فتوسنتز باکتری‌های بی‌هوازی و در مرحله بعدی توسط عمل نور ساخت گیاهان زمینی به وجود می‌آید.

ویژگی‌ها

اکسیژن در دما و فشار استاندارد در حالت گاز است که حاوی دو اتم اکسیژن به فرمول شیمیایی O_۲ است. اکسیژن عنصر مهم هوا است و از طریق عمل فتوسنتز گیاهان تولید شده و برای تنفس حیوانات لازم است. واژه اکسیژن در دو واژهٔ یونانی Oxus(ترش) و Gennan (زایش) ساخته شده‌است یعنی چیزی که از آن ترشی پدید می‌آید. در فارسی می‌توان برای آن واژه ترشمایه را بکار برد. (برابرهای زبانهای دیگر برای واژه اکسیژن مثلاً آلمانی Sauerstoff و هلندی zuurstof هم دقیقاً همین معنی ترشمایه را می‌دهد). اکسیژن مایع و جامد رنگ آبی کمرنگ داشته و هر دو بسیار پارامغناطیس می‌باشند. اکسیژن مایع معمولاً با عمل تقطیر جزئی هوای مایع به دست می‌آید. درصد حجمی اکسیژن ۲۰٪ است

تاریخچه

اکسیژن در سال 1771 توسط داروساز سوئدی "Karl Wilhelm Scheele" کشف شد، ولی این کشف خیلی سریع شناخته نشد و با اکتشاف مستقل "Joseph Priestley" بطور گسترده تری شناخته شد و توسط "Antoine Laurent lavoisier" در سال 1774 نام‌گذاری شد.

پیدایش

اکسیژن ، فراوانترین عنصر در پوسته کره زمین است و تخمینهایی در این زمینه وجود دارد که مقدار آن را 46.7% ذکر می‌کنند. اکسیژن 87% اقیانوسها (به‌صورت آب) و 20% درصد جو زمین (به‌صورت اکسیژن مولکولی O₂ یا ازن) را به خود اختصاص می‌دهد. ترکیبات اکسیژن مخصوصا اکسید فلزات و سیلیکات‌ها و کربناتها معمولا در خاک و صخره‌ها یافت می‌شوند.

آب یخ‌زده یک جسم سخت متداول بر روی سیارات دیگر و ستاره‌های دنباله‌دار می‌باشد. کلاهک‌های یخ کره مریخ از دی‌اکسید کربن منجمد تولید شده‌اند. ترکیبات اکسیژن در تمام کهکشان یافت می‌شوند و طیف نور اکسیژن اغلب در ستاره‌ها دیده می‌شود.

کاربردها

اکسیژن به‌عنوان اکسید کننده کاربرد بسیار زیادی داشته ، فقط فلوئور از آن الکترونگاتیوتر است. اکسیژن مایع به‌عنوان اکسید کننده در نیروی حرکتی موشکها استفاده می‌شود. از آنجا که اکسیژن برای دم و بازدم ضروری است، در پزشکی کاربرد دارد. گاهی اوقات کسانی که از کوه نوردی می‌کنند یا در هواپیما پرواز می‌کنند، مخازن اکسیژن همراه دارند (به‌عنوان هوا). همچنین اکسیژن در جوشکاری و ساخت فولاد و همچنین متانول کاربرد دارد.

انواع مته حفاری

مته وسیله ای است در انتهای رشته حفاری به منظور کندن زمین بسته می شود.

مته جزء اصلی دستگاه حفاری محسوب میگردد.زیرا تجهیزات اصلی برش وسایش سنگ ها وسازند هاست وبخش فرسایش پذیر بوده ودر مقایسه با سایر تجهیزات از عمر کمتری برخورداراست. زیرا بعد از مدتی کارکردن کند میگردد.وبرای تعویض آن عملیات حفاری متوقف نیز میگردد.

مته حفاری اولین ابزاری است که جهت حفر چاه های نفت و گاز مورد استفاده قرار می گیرند.این وسیله در اثر چرخش رشته حفاری به حرکت در آمده و باعث سوراخ کردن زمین می شود.

 

مته ها بر اساس 3 اصل زیر طراحی میشوند:

 

—        مته‌هایی که باعث تراشیدگی و ریزشدن سنگها می‌شوند.

 

—        مته‌هایی که با عمل مماسی و عمل برشی موجب نفوذ در سنگ می‌شوند.

 

—        مته‌هایی که با ایجاد بریدگی و خراش‌اندازی موجب نفوذ در سنگ می‌شوند.

 

از نظر کاربرد نیز مته ها به 2 دسته تقسیم میشوند:

 

—        مته های حفاری

 

—        مته های مغزه گیر

 

بر اساس استاندار سایز مته ها به شرح زیر میباشد:

 

—  5 7/8

—  6 1/8

—  8 ¾

—  8 ½

—  12 ¼

—  17 ½

  26

سیستم نیروی دکل

در اغلب موارد محل حفاري چاه در جايي واقع شده است كه دسترسي به منابع نيرو جود ندارد . بنابراين روشي براي توليد انرژي الكتريكي جهت راه اندازي سيستم هاي ياد شده نياز است . معمولا موتورهاي ديزلي با تبديل انرژي الكتريكي جهت راه اندازي سيستم هاي ياد شده نياز است. معمولا موتورهاي ديزلي با تبديل انرژي سوخت به انرژي مكانيكي و سپس ژنراتورها (prime movers) با تبديل اين انرژي مكانيكي به انرژي الكتريكي شرايط راه اندازي و انجام عمليات حفاري را فراهم مي سازند.

پمپ هاي گل ، ميز دوار، Draw Work و موتورهاي وابسته به اينها با انرژي الكتريكي كار مي كند. هر دكل ممكن است تا چهار دستگاه ژنراتور مولد اوليه (Prime Movers)  داشته باشد. توان توليدي توسط اين موتورهاي مولد اوليه از 500 تا 6000 اسب بخار مي تواند باشد.

در كل هاي قديمي پمپ هاي گل ، ميز دوار، .... با نيروي مكانيكي يا بخار اب كار مي كردند كه در حال حاضر تقريبا منسوخ شده اند . دكلهاي برقي اين توانايي را به حفار مي دهند كه از توان موجود به تدريج و به مقدار دلخواه استفاده نمايد. بنابراين شوك و لرزش كمتري در اين دكلها ديده مي شود . قسمت عمده توان دكل توسط پمپ هاي گل و Draw works صرف مي گردد.

منبع:http://shoaripour.blogfa.com/post-35.aspx

سیستم بالابر دکل حفاری

سيستم بالابر براي راندن رشته حفاري ، لوله هاي جداري، رشته تكميلي يا هر وسيله مورد نياز به درون چاه يا خارج كردن آنها از چاه مورد استفاده قرار مي گيرد. اجزاء و قسمتهاي مختلف اين سيستم در شكل (2-1) ديده مي شود.

 

-3-1 Draw Works

    مهمترين  جزء سيستم بالابر است و از آن به عنوان قلب سيستمHoisting ياد مي شود . داراي يك استوانه يا Drum است كه كابل حفاري (fast line) به دور آن پيچيده مي شود . زماني كه كابل حفاري به دور آن پيچيده مي شود عمل لوله بالا و زماني كه كابل حفاري از روي Drum باز مي شود عمل لوله پايين صورت مي گيرد .

    وظايف عمده Draw works را مي توان به صورت زير بيان نمود:

فراهم نمودن نيروي لازم جهت ترمز سيستم بالا بر در حين راندن رشته حفاري، لوله جداري و غيره به درون چاه

انتقال نيرو از مولد اوليه به Hoisting Drum جهت لوله بالا و لوله پايين و نيز كشيدن رشته حفاري در مواقع لازم همچون گير كردن لوله ها

فراهم نمودن نيروي لازم براي Cat head ها جهت بستن يا باز كردن اجزاء رشته حفاري.

 براي بستن و باز كردن اجزاء رشته حفاري از آچارهاي بزرگ و مخصوص (Rig tong) استفاده مي گردد نيروي لازم جهت اين آچارها توسط cat head تامين مي گردد. Cat head مانند يك وينچ عمل كرده و كابل متصل به بازوي آچار را مي كشد.

 

2-3-2- Hoisting Drum

استوانه اي است كه روي بدنه خارجي آن شيارهايي جهت قرار گرفتن fast line درون آنها وجود دارد. شايد مهمترين قسمتDraw works همين Drum باشد كه ما را قادر مي سازد لوله هاي حفاري جداري و يا لوله هاي توليدي را به درون چاه ببريم و يا از چاه خارج سازيم .

 

2-3-3- Fast line & dead line

    همانطوري كه گفته شده fast line روي Drum پيچيده مي شود ادامه آن از شيارهاي  قرقره ثابت بالاي دكل (Crown Block) و نيز شيارهاي قرقره متحرك (Traveling Block) عبور داده شده در يك نقطه از دكل (dead lin anchor) و در زير rig floor محكم شده است . به علت اينك ه اين قسمت از كابل حفاري حركت ندارد به آنdead line مي گويند.

 

 2-3-4- قلاب (Drilling Hook)

     قلابي است كه براي نگه داشتن Swivel (در بخش بعد توضيح داده مي شود) و در نتيجه رشته حفاري مورد استفاده قرار مي گيرد.

منبع:http://shoaripour.blogfa.com/post-35.aspx

نفت سفید

نفت سفید، نفت چراغ یا کروزن که در زبان گفتاری نفت نامیده می‌شود، یکی از ترکیبات نفتی و مواد سوختی است. نفت سفید در گذشته کاربرد گسترده‌ای به عنوان سوخت وسایل گرمایشی و پخت و پز داشت که امروزه در بسیاری از نقاط با گاز شهری و گاز مایع جایگزین شده‌است.

قدیمی‌ترین متنی که روش استحصال نفت سفید از نفت خام را توضیح داده، نوشته محمد زکریای رازی دانشمند ایرانی است. وی که بیشتر عمرش را در بغداد به عنوان شیمیدان و پزشک می‌گذراند در «کتاب الاسرار» دو روش را برای تولید نفت سفید توضیح داده آست. نفت سفید در آن زمان در چراغ‌های نفتی معروف به «نفاطه» برای تولید گرما و روشنایی استفاده می‌شد.

در جنوب شرقی آسیا، بریتانیا و آفریقای جنوبی به این ماده پارافین گفته می‌شود؛ نفت چراغ، هیدروکربنی قابل اشتعال بصورت مایع است. واژه کروسن که در انگلیسی بجای نفت چراغ بکار می‌رود، از واژه یونانی کروس (به معنای موم) گرفته شده و برای نخستین بار به عنوان یک نشان بازرگانی توسط آبراهام گنسر بکار رفته است.

نفت چراغ بیشتر به عنوان سوخت هواپیماهای دارای موتور جت (سوخت جت) و برخی راکت‌ها بکار می‌رود اما در مواردی به عنوان سوخت گرمایشی و آتش‌بازی‌ها نیز از آن استفاده می‌شود. در بخش‌هایی از آسیا که نفت چراغ جزو یارانه‌های دولتی است، آن را به عنوان سوخت موتور قایق‌های کوچک ماهیگیری بکار می‌برند.

ویژگی‌ها

نفت چراغ ماده‌ای با چگالی ۰٫۷۸ تا ۰٫۸۱ g/cm^۳، سبک و شفاف است که بوسیله هیدروکربن‌ها شکل می‌گیرد. این ماده با روش تقطیر ذره به ذره نفت در درجه ۱۵۰ تا ۲۷۵ درجه سانتی‌گراد بدست می‌آید و در نتیجه این کار زنجیره‌های کربنی با یکدیگر ترکیب می‌گردند که در هر مولکول ۶ تا ۱۶ اتم کربن موجود است.

نقطه اشتعال نفت چراغ میان ۳۷ تا ۶۵ درجه سانتی‌گراد (۱۰۰ تا ۱۵۰ درجه فارنهایت) و دمای اشتعال خودکار آن ۲۲۰ درجه سانتی‌گراد (۴۲۸ درجه فارنهایت) می‌باشد.

منابع:The Oil Weapons, by Zayn Bilkadi n pages 20-27 of the January/February 1995 print edition of Saudi Aramco World

 

منابع نامتعارف نفت و گاز

 منابع نامتعارف نفت و گاز

با گذشت زمان و کاهش تولید و نفت قابل استحصال در منابع متعارف، استفاده از منابع موجود در مخازن غیر متعارف به شدت حایز اهمیت شده است. تجمعات غیر متعارف منابعی هستند که توسط روش های مربوط به منابع متعارف از لحاظ اقتصادی قابل استحصال نیستند. در واقع منابعی با حجم زیاد و خواص مخزنی بسیار ضعیف هستند، تخلخل کمتر از ۱۰% و تراوایی مطلق گاز کمتر از یک میلی دارسی  مخازن متعارف فقط ۲۰% منابع سوخت های فسیلی را شامل می شود اما منابع غیر متعارف ۸۰% آن را در بر می گیرد. تولید این منابع با روش های متعارف ممکن نیست لذا باید از روش هایی استفاده کرد که بتواند به صورت اقتصادی این منابع را از دل زمین خارج کند مانند حفاری افقی، شکاف هیدرولیکی و روش های نوین دیگر.

 

منابع غیر متعارف توسط ۱- تجمع نفت و گاز بوسیله نفوذ، ۲- وجود همزمان مخزن و منشا، ۳- توزیع پیوسته یا شبه پیوسته و ۴- خروج طبیعی غیر اقتصادی مشخص می شوند.

مهم ترین تفاوت بین تجمع نفتی پیوسته و معمولی می تواند در تعریف تله، بازه توزیع، تماس نفت و گاز، تماس آب و نفت و فشار سیستم باشد. به عبارت دیگر جرگه‌ی نفتی پیوسته دارای تله‌های نامرئی پیوسته هستند و در مخازن وسیع تجمع یافته‌اند، در حالی که تجمعاتمتعارف  نفت دارای تله‌های مرئی و شکل مشخص هستند. جرگه نفتی پیوسته به عنوان نفت و گازهای غیر متعارفی که در مخازن وسیع غیر متعارف بدون تله قابل مشاهده، که کاملاً با نفت های معمولی متفاوت است، ته‌نشین شده‌اند..

تشکیل نفت بصورت مایع معمولاً در نواحی نظیر ایران، عربستان و عراق که امکان رسوخ نفت به لایه‌های پایین‌تر در آن وجود دارد رخ می‌دهد. اما در برخی اماکن دیگر نظیر کانادا که در آن بستر سنگی یکنواخت و معمولاً نزدیک به سطح زمین وجود دارد نفت در همان لایه‌های بالایی باقی می‌ماند و و با مواد محیطی مانند ماسه مخلوط شده و در طول زمان به شکل جامد در می‌آید.

انواع منابع غیر متعارف

 

1. نفت ماسه های فشرده  (Tight-sandstone oil)
2. گاز ماسه های فشرده  (Tight-sandstone gas)
3. نفت شیلی  (Shale oil)
4. گاز شیلی  (Shale gas)
5. متان زغال سنگی  (Coal bed methane) 
6. نفت های کربناته حفره- شکاف  (Fracture-cavity carbonate petroleum)
7. گاز و نفت آتشفشانی حفره- شکاف  (Fracture-cavity volcanic rock petroleum)
8. گاز زیستی  (Biogenetic gas)
9. هیدرات گاز طبیعی     (Natural gas hydrate)
10. منبع : http://www.parsoomashoil.com/reservior-characterization/reservior-rock-charecterization/55-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D8%B2%D9%86-%D9%85%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81-%D9%88-%D8%BA%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81.html

میدان نفتی رگ ‌سفید

میدان نفتی رگ ‌سفید

 

میدان نفتی رگ ‌سفید از میدان‌های نفتی جنوب غربی ایران است، که در نزدیکی بندر هنديجان، در استان خوزستان قرار دارد و در فاصله ۱۵۰ کیلومتری از جنوب شرقی اهواز مستقر می‌باشد. میدان نفتی رگ سفید یکی از میدان‌های بزرگ نفتی ایران بشمار می‌آید. میزان ذخایر نفت درجای اولیه میدان رگ سفید معادل ۱۶٫۵ میلیارد بشکه تخمین زده می‌شود، که بطور میانگین در حدود ۴٫۴٩ میلیارد بشکه از آن قابل برداشت می‌باشد. این میدان از جنوب‌شرقی با میدان نفتی بی‌بی‌حکیمه، از شمال‌شرقی با میدان نفتی پازنان، از شمال‌غربی با میدان نفتی رامشیر و از جنوب‌غربی با میدان‌های نفتی زاغه، هندیجان و بهرگانسر همجوار است.

 

حجم ذخیره درجای گاز سازندهای آسماری و بنگستان این میدان، براساس آخرین مطالعات مخزن، معادل ۸٫۱۷ تریلیون فوت مکعب برآورد می‌شود. میزان تولید نفت و گاز تجمعی از این میدان از ابتدای بهره‌برداری در سال ۱۳۴۳ تا پایان سال ۱۳۷۹ (نزدیک به ۴ دهه) بترتیب معادل ۱٫۵۲۱ میلیون بشکه نفت خام و بطور متوسط در حدود ۹۷۰ میلیارد فوت مکعب گاز طبیعی، گزارش شده‌است. سهم مخازن آسماری و بنگستان از تولید تجمعی این میدان بترتیب ۱٫۲۳۰ و ۲۹۱ میلیون بشکه می‌باشد.

 

در آتش‌سوزی دکل شماره ۹۵ میدان نفتی رگ سفید در آبان ١٣٩۶ چندین تن از خدمه دکل حفار ی جان باختند. در ردیف پیشرفته ترین دستگاه‌های حفاری شرکت قرار داشت و با قدرت ۲ هزار اسب بخار توان حفاری چاه‌های اکتشافی و توصیفی، توسعه‌ای را تا عمق بالای ۶ هزار متر داشت.این دکل تمام برقی و دارای پنج ژنراتور، سه پمپ سیال، گرداننده فوقانی (تاپ درایو) و از سامانه‌های تصفیه سیالات حفاری، الکترونیکی، هیدرولیکی ومکانیکی پیشرفته برخوردار بود. با اینکه  این چاه نزدیک دو هفته است که فوران کرده است اما هنوز فوران ان مهار ویا کنترل نشده است.

شانا ، خبرگزاری وزارت نفت ، ویکی پدیا

 

پلیمر های طبیعی

پلیمرهـای طبیعی نظیرخانواده سلولزی ها ( پنبه ، کتان ، کاغذ ، چوب و ... ) ، پروتئین ها ( پشم ، ابریشم ، چرم و ... )پلی سیلیکات ها تقسیم می شوند .

پلیمرهای مصنوعی ساخت دست بشر که اکثریت مطلق مواد پلیمری را تشکیل می دهند ( پلاستیک ها ، لاستیک ها ، چسب ها ، رنگ ها ، فوم ها ، کامپوزیت ها ) پلیمرهای بازیابی شده که منشاء طبیعی داشته و برخی عوامل روی آن استخلاف شده اند نظیر نیترات سلولز.

پلاستیک: پلاستیک ها موادی هستند مصنوعی ، که از ملکول های بزرگ و سنگین تشکیل شده اند و می توان آنها را تحت فشار و حرارت قالب گیری نمود,,خصوصیت دیگر پلاستیک این است که برخلاف لاستیکها در برابر نیروی وارده مقاومت نشان می دهد. .

لاستیک: یک لاستیک در مقابل نیروی کم تغییر شکل زیادی داده و حداقل تا ۳۰۰% طول آن در دمای محیط افزایش می یابد و زمانی که تنش قطع می گردد به حالت اولیه خود بر می گردد.

کامپوزیت: موادی هستند که از دو سازنده کاملاً متفاوت از نظر خوّاص مکانیکی ، همچنین با درصدهای وزنی بالا تشکیل شده اند که در نهایت موجب بهبود و ارتقاء خواص محصول می شوند .

هدف از ساخت یک کامپوزیت تقویت فاز ضعیف ( مثل پلی استر ) و تبدیل آن به یک ماده مرکب مستحکم (مانند فایبرگلاس) با استفاده از یک تقویت کننده مکانیکی ( الیاف شیشه ) است .

رنگ: موادی پوشش دهنده هستند که نقش تزئین و حفاظت از سطح قطعه را بعهده دارند.

پوشش های آلی عموماً از اختلاط چهار جزء مهم رزین، رنگدانه، حلاّل و مواد افزودنی بدست می آیند.

در صنعت رنگ سازی اساس کار پخش رنگدانه در رزین می باشد، ذرات رنگدانه بایستی به صورت یکنواخت در محیط پخش شوند.

پایه اصلی پوشش آلی را رزین تشکیل می دهد، انتخاب نوع پوشش از روی نوع رزین انجام می پذیرد. رزین وظایف عمده ای را بعهده دارد، ایجاد فیلم روی سطح مورد نظر از وظایف اصلی رزین است، رزین بوسیله این خاصیت قادر خواهد بود سطح زیرین را از محیط اطراف جدا کند.

معمولاً رزین به صورت مایع روی سطح پهن شده و با انجام یک یا چند واکنش پلیمریزاسیون جامد می شود. با اینکه رزین مایع خود ساختمان پلیمری دارد ولی سطح پلیمریزه شده و جرم ملکولی آن بالاتر می رود.

مهمترین رزین ها عبارتند از :

رزین های پلی استر ، رزین های پلی اتر ، رزین های پلی اورتان ، رزین های پلی وینیلی ، رزین های اکریلیک .

رنگدانه ها :ذرّات جامدی هستند که برای بوجود آوردن خصوصیات معینی در رنگ پراکنده می شوند. این خصوصیات عبارتند از : رنگ ظاهری ، پوشانندگی ، دوام ، استحکام مکانیکی و محافظت از سطوح فلزی در برابر خوردگی.

چسب: به هر ماده معدنی یا عالی که قادر باشد مواد دیگر را از طریق سطح آن ها به هم اتصال دهد چسب می گویند.

فوم:موادی جامد هستند که توسط یک گاز منبسط شده و حاوی تعداد بسیار زیادی حفره ( Cell) با شکل و اندازه یکسان می باشند .
فوم های پلیمری را به صور مختلف طبقه بندی می کنند ، یکی از مهمترین این دسته بندی ها بر مبنای دمای عبور شیشه ای (Tg ¹ ) استوار گشته است :
الف : فوم های نرم و انعطاف پذیر ب : فوم های سخت
از خصوصیت مهم فومها عایق صدا و الکتریسیته بودن و ضربه وهمچنین سبکی زیاد آن است.

الیاف:در صنعت نساجی استفاده می شوند.از نظر خصوصیت مکانیکی بر خلاف لاستیکها در برابر نیرو طولش افزوده نمی گردد و قابلیت بلوری شدن هم دارد.

منبع:www.plymeresabz.com

تحریک لرزه ای مخازن (Seismic Wave Stimulation)

اولین بار در دهه 1950 میلادی در فلوریدا رابطه بین امواج لرزه ای و افزایش بردداشت مشاهده شد. برای مثال با احداث ریل راه آهن در نزدیکی چاهها مشاهده شد که با عبور قطار چاه آب با افزایش سرعت بردداشت همراه است.

در زلزله 21 ژانویه 1952 کالیفرنیا دو چاه از دو مخزن مجاور، یکی به اندازه 14 بشکه افزایش برداشت و دیگری اندازه 48 بشکه کاهش برداشت را نشان می داد که این نشان از پیچیده بودن عملکرد این امواج بر مخزن دارد.

در زلزله دیگری که در تاریخ 14 می 1970 در تاجیکستان رخ داد، تغییر مثبتی در چاههای نفتی مشاهده شد که تا مدت ها ادامه داشت. ناگفته نماند که بهره برداری از این چاهها سالها متوقف شده بود.

کار و تحقییق روی امواج در اواخر قرن 18 و اوایل قرن 19 انجام شد و مشخص شد که زمین لرزه ها قادرند امواج الاستیک را درون زمین منتشر کنند.

بطور کلی دو نوع موج بوسیله زمین لرزه تولید می شود:

1- امواج P که به امواج فشاری یا Compressional معروفند. 2- امواج S که به امواج ثانویه یا Shear معروفند.

با توجه به دانسته های ما از مکانیک سیالات، امواج P قادرند در سیالات (مانند نفت، گاز و آب) و جامدات منتشر شوند در حالی که امواج S فقط در جامدات منتشر می شوند.

استفاده از دو نوع موج لرزه ای برای تحریک چاه متداول می باشد:

1- موج پر قدرت فرا صوتی (High Power Ultra Sonic Wave) 2- موج صوتی با فرکانس پایین (Low Frequency Sonic Wave)

امواج فراصوتی بوسیله ابزاری که دارای نوسان گرهای هیدرو دینامیکی می باشد، بدرون چاه فرستاده می شود و مورد استفاده آن برای تمیز کردن کف چاه از scale ها، کاهش دادن اثر پوسته و Mud Penetration می باشد. در پروژه های نمونه موفقیت این روش در ازدیاد بردداشت 40 تا 50 درصد می باشد. تاثیر این اموج می تواند تا سالها و ماهها وجود داشته باشد. اما مشکل این روش محلی بودن آن می باشد.

استفاده از امواج صوتی با بسامد پایین برای تحریک تمام مخزن می باشد که توسط یک ویبراتور در سطح زمین قرار می گیرد و مانند یک عملیات ساده 3D طراحی و مدیریت می شود. عملیات با توجه به نوع مخزن، سیال و زمین شناسی زیر زمینی منطقه از چند هفته تا 2 الی سه ماه انجام می شود و نتیجه آن می تواند تا یک سال ادامه داشته باشد.

تاثیر امواج لرزه ای بر مخازن

1- تغییر تراوایی که به دلیل تغییر تخلخل، گسترش شکاف و درز و تغییر حجم سنگ مخزن می باشد. 2- تغییر فشار سیالات مخزن 3- جابجایی محل سنگ های مخزن و گرادیان گرمایی در سنگ مخزن

الف) می دانیم که در مخازن سیالات مانند آب و نفت با هم ترکیب می باشند. به عنوان مثال اگر یک فضای خالی را در نظر بگیریم، ملکول های آب و نفت کنار هم قرار گرفته اند و معمولا در مخازن ماسه سنگی معمولا فیلم آب قادر است به دیواره سنگ بچسبد و قطر مخزن را کم می کند و خروج ملکول نفت را مشکل می سازد. اموج لرزه ای باعث کاهش نیرو های کشش سطحی (Interfacial Tension) شده و فیلم آب را ویران می کند و باعث افزایش قطر منفذ شده و حرکت ملکول نفت را آسان می کند.

ب) علاوه بر ویران کردن فیلم آب، امواج فرا صوتی قادرند یک نوع آشفتگی و خلازایی (Turbulancy and Cavitation) در داخل فضای خالی ایجاد کند که باعث افزایش تحرک (Mobility) نفت در مخزن می شود.

ج) امواج لرزه ای فراصوتی هنگام انتشار انرژی خود را از دست داده و باعث افزایش دمای مخزن می شود و گرانروی سیال مخزن به خصوص پارافین و آسفالتین شده و حرکت آنرا آسانتر می کند و در واقع باعث افزایش فشار سیال مخزن می شود.

د) یکی دیگر از کارکردهای اموج لرزه ای بدین گونه است که باعث ایجاد نیرو های جاذبه میان ملکول های فاز سیالی در مخزن که از نظر اندازه حداقل می باشد شده (مثلا در مخازن نفتی با آب همراه بالای 90 درصد مورد ذکر شده برای نفت مطرح می شود) و باعث چسیبده شدن (Coalescence) ملکول های بهم شده و ایجاد یک فاز پیوسته می کند.

ر) حرکت اموج لرزه ای در مخازن ماسه ای باعث حرکت ذرات سازنده سنگ شده که این حرکات باعث تبدیل شدن دانه های درشت تر به دانه های ریز تر می شوند و با توجه به اینکه تخلخل و تراوایی دانه های ریز تر در طبیعت کمتر می باشد این مورد می تواند یک تاثیر منفی به شمار آید.

شرایط مخزنی برای استفاده از اموج فرا صوتی

1- چاه با کاهش تولید همراه باشد و Scale باید علت آن باشد و فقط ناحیه کمی باید تحت تاثیر این امواج قرار گیرد زیرا بسامد بالاست و عمق نفوذ کم می باشد. 2- مخزن نباید افت فشار شدیدی را نشان دهد. 3- تخلخل باید بالای 5 درصد باشد. 4- گرانروی کمتر از 2-10 پاسکال باشد. 5- عملیات باید در چاههای با لوله های جداری شکافدار انجام شود. 6- بهترین دما برای تحریک چاه توسط این اموج 100 تا 110 درجه سلسیوس می باشد.

شرایط مخزنی برای استفاده از موج صوتی با فرکانس پایین

1- عمق چاه بین 1500 تا 1700 متر 2- درصد آب نباید کمتر از 90 درصد باشد. چون این روش برای Coalescencing و چسباندن ذرات نفت مناسب می باشد. 3- گرانروی باید کم باشد.‏‏‏

در واقع استفاده از امواج الاستیک یک روش جدید، ارزان، بدون آلودگی محیط زیست و با کارایی بالا می باشد. دانشمندان پیشنهاد می کنند که از Wave Seismic Excitation و Gas Drive بعنوان روشی در EOR استفاده شود.

چون مطالعات جدی در این زمینه از 15 سال قبل شروع شده هنوز نتایج مدون و دسته بندی شدهبدست نیامده  است و ذکر جزئیات و محاسبات کمی (Quantity) وجود ندارد.

منبع:وبلاگ تخصصی مهندسی نفت دانشگاه مرودشت

چاه پیمایی و تاریخچه ی آن

اولین نمودار الکتریکی در سال ۱۳۰۶ ( ۱۹۲۷ ) در یکی از چاه های میدان نفتی pechelbronn در Alsace از استان های شمال غربی فرانسه ثبت شد و تنها شامل یک نمودار مقاومت مخصوص الکتریکی بود و برای ثبت آن از متد station استفاده گردید . با این روش، دستگاه اندازه گیری که سئند نامیده میشود،در مقابل لایه های مورد نظر در چاه توقف میکرد و مقاومت اندازه گیری شده نیز با دست رسم میشد.بعد از آن سال در سال ۱۳۰۸(۱۹۲۹) اولین نمودارهای مقاومت مخصوص برای مقاصد اقتصادی در ونزوئلا،ایالت متحده امریکا و روسیه مورد اتفاده قرار گرفت . سودمندی این نمودار در تطابق لایه ها وتشخیص لایه های ئیدروکربن دار در صنعت نفت مورد توجه قرار گرفت.
در سال ۱۳۱۰(۱۹۳۱) نمودار پتانسیل خودزاد(SP) نیز به نمودار مقاومت مخصوص افزوده شد و در همان سال برادران پمومبرژه (مارسل و کنراد) روش ثبت مداوم را تکمیل و اولین بات قلمی را نیز توسعه دادند.بعد از سال ۱۳۲۸(۱۹۴۹) نمودار نوترون به صورت یک تعیین کننده تخلخل مورد توجه واقع گردید و در سال ۱۳۴۱(۱۹۶۲) نمودار SNP و در سال ۱۳۴۹(۱۹۷۰) دستگاه نوتونی و به دنبال آن دستگاه دوگانه نوترون ابداع و به بازا ارائه شد.
شرکتهای سرویس دهنده،در جوار توسعه دستگاهها،اقدام به تاسیس مرکز تحقیقاتی وسیعی نیز نموده و بخش زیادی از درآمده خود را به آنها اختصاص دادهاند.در این مراکز برای تفسیر نمودارها و نحوه ارائه علمی تر و دقیقتر نتایج بشدت فعالیت میگردد و در این راه به قدری پیشرفت نموده اند که چاه پیمایی(well logging) بصورت یکی از دروس دانشگاهی درآمده و هم اکنون در بعضی از رشته های مهندسی دانشگاه های ایران و دانشگاه های اروپائی و امریکائی تدریس میگردد. نقش نمودارگیری از چاه ها در صنعت نفت بحدی است که بصورت چشم انسان عمل مینماید و میتوان گفت که ارزیابی دقیق مخازن،تعیین وضعیت لایه ها در اعماق زمین،وضعیت سیمان در پشت لوله جداری و ده ها مورد دیگر بدون استفاده از این نوع نمودارها تقریبا غیر ممکن است.
● نیاز صنعت نفت برای مشخص کردن مخازن هیدروکربن دار:
روش های زمین شناسی سطحی برای تعیین ساختارهایی که احتمال وجود سیال در آن باشد کمک مینماید ولی قادر به پیش بینی وجود ئیدروکربن در آن نیست. در حال حاضر برای تعیین دقیق وجود ئیدروکربن در طبقات،راه حل دیگری به غیر از حفاری وجود ندارد. ارزیابی سازندهای زیرزمینی است. این متدها را میتوان به ۴ دسته زیر تقسیم کرد:
۱) نمودارهای عملیات حفاری که عبارتند از : a. نمودارهای گل نگاری b. اندازه گیری در حین حفاری
۲) برسی مغزه
۳) نمودارهای چاه پیمایی که عبارتند از: a. نمودارهای الکتریکی b. نمودارهای صوتی c. نمودارهای رادیواکتیو d. نمودارهای الکترومغناطیس
۴) آزمایشهای تولیدی
▪ واضح است که انجام تمام روشهای فوق در بک چاه ضرورتی ندارد. اهداف اولیه ارزیابی مخازن عبارت اند از:
۱) تعیین مخازن
۲) تخمین میزان کل ئیدروکربن در مخزن
۳) تخمین میزان ئیدروکربن قابل بردا نمودارگیری در چاههای بدون لوله جداری(باز):
قبل از اینکه لوله جداری نصب گردد چاه برای یک سری عملیات به نام نمودارگیری آماده میشود. هدف از نمودارگیری کسب اطلاعاتی است که لعدا توسط روشهای کامپیوتری تفسیر میگردد.معمولا این دسته از نمودارها پس از نصب لوله جداری قابل تکرار نیستند و لذا باید کهاز کیفیت بسیار مطلوبی برخوردار باشند تا ارزیابی دقیقتری از سازند ارائه نمایند. بعد از جمع آوری یک سری اطلاعات ، بعضی از تفاسیر باید در سر انجام پذیرد که شامل تفسیر بتوسط دست و کامپیوتر میباشد. بعضی از تفاسیر کامپیوتری برای مطالعات مفصل تر باید در مراکز تفسیر نمودارها واقع در مراکز مناطق عملیاتی انجام گیرد.
● تفسیر نمودارهای چاه پیمایی:
فرآوری اطلاعات عبارت است از کسب اطلاعات لازم از نمودارهای خام که برای محاسبه مخازن ئیدروکربن دار لازم است. برای این منظور دو روش مقدماتی معمول است:
۱) توسط دست با روش نگاه سریع و روشهای ماسه سنگهای شیلی
۲) توسط کامپیوتر در سر چاه و یا در یک مرکز تفسیر نمودارها واقع در مراکز مناطق عملیاتی
بتوسط کامپیوتر میتوان فرآوری اطلاعات را بنحو بسیار مطلوبی در یک یا چند چاه انجام داد. بعلاوه فرآوری لرزه نگاری در چاه، فرآوری موجی، فرآوری اطلاعات تولیدی، وضعیت چاه، مدل سازی چاه، تهیه نقشه و غیره و ... نیز امکان پذیر است.
● مفاهیم بنیادی مورد استفاده در ارزیابی نمودارها:
۱) محیط نمودارگیری: در ابتدا به اختصار، پتانسیل تولید یک چاه در حین حفاری مورد بررسی قرار میگیرد. در واقع گل حفاری ئیدروکربن را در داخل دیواره چاه(درون سازند) به عقب رانده و از فوران آن به سطح زمین جلوگیری مینماید. از بررسی خرده سنگهائی که از چاه بالا میآید میتوان نوع سنگ حفاری شده را تشخیص داد و امکان دارد که همراه آن نیز آثاری از ئیدروکربن مشاهده گردد. ام نمیتوان هیچگونه اطلاعاتی در مورد میزان نفت و گاز بدست آورد.
نمودارهای چاه پیمایی اطلاعات ضروری را برای ارزیابی کمی ئیدروکربن و همچنین نوع سنگ و خصوصات سیال درون سازند در اختیار قرار میدهد. چاه پیمایی از نقطه نظر تصمیم گیری، بخش مهمی از مراحل حفاری و تکمیل چاه محسوب میگردد. کسب اطلاعات دقیق و کامل از نمودارها امری ضروری است. مخارج نمودارگیری کلا حدود ۵% کل مخارج یک چاه تکمیل شده را به خود اختصاص میدهد و بنابراین در مقایسه با اطلاعاتی که میتوان از آن بدست آورد، بسیار ناچیز خواهد بود.
▪ چاه: چاهی برای نمودارگیری آماده میگردد ممکن است که دارای خصوصیات زیر باشد:
ـ عمق چاه : که میتواند از حدود ۳۰۰ تا ۸۰۰۰ متر نماید(به استثنائ بعضی از چاه های عمیقتر)
- قطر چاه: که میتواندبین ۵ تا ۱۷ اینچ متغیر یاشد.
ـ انحراف چاه: از حالت قائم که در خشکی معمولا چند درجه است اما در دریا بین ۲۰ تا ۷۰ درجه متغیر است و اخیرا نیز حفاری های افقی در بسیاری از جاه ها معمول گردیده است.
ـ درجه حرارت ته چاه: که میتواند بین ۱۰۰ تا ۴۰۰ درجه فارنهایت متغییر باشد.
ـ شوری گل حفاری: بین ۱۰۰۰ تا حدود ۳۰۰۰۰۰ppm آگاهی مواقع بجای گل آب پایه .از گل نفت پایه استفاده میشود.
ـ ورن مخصوص گل : که میتواند بین ۹ تا ۱۷ پوند بر گالن تغییر نماید.
ـ فشار ته چاه : که میتواند بین ۵۰۰ تا ۲۰۰۰۰ psi باشد.
ـ پوششی از اندود گل : بر روی تمام سازندهای قابل نفوذ که میتواند از ۰.۱ اینچ تا ۱ اینچ تغییر نماید.
ـ ناحیه نفوذی : از چند اینچ تا چند فوت از دیواره چاه بوجود می آید و در آن بسیاری از سیالات اصلی درون حفرات توسط گل حفاری جابجا گردد.
لازم به ذکر است که گاهی مواقع در اثر حفاری شرائط پیچیده تری بوجود می آید که کسب اطلاعات دقیق از سازند را با مشکل روبرو میسازد.
۲) روش نمودارگیری : گروه نمودارگیری بر اساس یک برنامه منظم و همیشگی، کامیون حامل نمودارگیری را با چاه در یک ردیف قرار داده و کابل نمودارگیری را از روی قرقره های مخصوص عبور میدهند و سپس ابزارهای نمودارگیری را به آن وصل میکنند. مهندس عملیات درجه بندی لازم را در سطح زمین انجام میدهد و مجموعه نمودارگیری را با سرعتی که ایمنی آنها را تضمین نماید به ته چاه میراند. آنگاه درجه بندی ته چاه را مجددا انجام و پس از مرتب کردن مقیاس های ثبت نمودار ، دستگاه را به آهستگی بالا میآورد . سرعت نمودارگیری بر اساس نوع نمودار بین ۱۸۰۰ تا ۶۰۰۰ فوت در ساعت ( تقریبا ۵۵۰ تا ۱۸۳۰ متر در ساعت) ثابت نگاه داشته شود. معمولا قطر سوند نمودارگیری ۲۵.۸ اینچ و طول آنها ۶ تا ۱۵ متر است و گاهی چندین دستگاه پشت سر هم بسته میگردد.
● نمودارهای چاه پیمایی :
۱) تعریف نمودار : یک نمودار چاه پیمایی گرافی ات در مقابل عمق که پارامترها و یا کمیت های فیزیکی اندازه گیری شده در یک چاه و یا پارامترهای مشتق شده از آنها را بصورت منحنی عرضه میکند. پارهای از اندازه گیری های دیگر از قبیل میزان فشار روی کابل نیز میتواند بصورت منحنی به مجموعه اضافه گردد. تقریبا تمام نمودارهای مدرن مجموعه ای از چندین نمودار است.
۲) انواع نمودار : اساسا سه نوع نمودار وجود دارد که کاربرد بیشتری دارند:
الف) نمودارهای Acquisition : این نمودارها در سر چاه چاپ میشوند و بر چسب بزگ (field print) بر روی آنها چسبانده میشود. اینها نمودارهای اصلی هستند و هیچ نوع تصحیحی بر روی آنها انجام نشده است.
ب) نمودارهای ارسال شده : این نمودارها که جمله (field transmitted log) بر روی آنها چسبانده شده برای مشخص کردن آنست که این نمودارها کپی مستقیمی از نمودارهای نوع اول نیستند بلکه توسط یک سیستم ماهواره ای مستقیما از سر چاه به مرکز، که امکان دارد هزاران کیلومتر دورتر باشد فرستاده شده است . در ایران از این نوع نمودار استفاده نمیشود.
ج) نمودارهای فرآوری شده : این نمودارها شامل نمودارهایی است که توسط دستگاه c.s.u تصحیح گردیده و بازخوانی میشوند.
۳) عنوان نمودار ( هدینگ) : هر نمودار عنوانی در بالای خود دارد. ضروری است عنوان نمودار ، همه اطلاعات مربوط به چاه ، نوع دستگاه ، نوع درحه بندی دستگاه مورد استفاده ، توضیح درباره مقادیر اندازهگیری شده و بالاخره مقیاس منحنی ها و نحوه رسم آنها را بطور کامل برساند.
▪ سرعت نمودارگیری : مهمترین فاکتور در کنترل کیفیت نمودارها ، بررسی سرعت نمودارگیری بخصوص در مورد نمودارهای رادیواکتیو است. در همه نمودارها ، سرعت نمودارگیری در طول لبه تراک ۱ ثبت میشود. بدین نحو که هر فاصله عمقی که توسط دستگاه نمودارگیری در یک دقیقه پیموده میشود با خط صافی که دارای بریدگی های متناوبی است و در لبه کناری نمودار قرار دارد مشخص میگردد. سرعت در هر نقطه را میتوان با ضرب کردن طول آن خط صاف در عدد ۶۰(یک دقیقه) بر حسب فوت یا متر بر ساعت بدست آورد . سرعت نمودارگیری متداول بر حسب دستگاههای مختلف بین ۹۰۰ تا ۳۶۰۰ فوت در ساعت و در فصول بعد توضیح بیشتری داده خواهد شد.
▪ مقیاس منحنی ها : مقیاس منحنی ها در عنوان ( هدینگ) هر نموداری مستقیما در واحدهای مهندسی نمودار گیری مشخص میشود. بعضی از مقادیر ، نسبت اعداد یا عددهای اعشاری هستند و در یک چنین حالتی واحدی برای آن در نظر گرفته نمیشود.
● نمودارهای تخلخل :
امروزه سه نوع دستگاه اندازه گیری تخلخل صوتی ، جرم مخصوص و نوترون وجود دارد. نامگذاری آنها مربوط به نحوه کار و اثر فیزیکی است که توسط دستگاه ها اندازه گیری میشود و از اینرو به آنها تخلخل صوتی ، تخلخل جرم مخصوص و تخلخل نوترون گفته میشود . ذکر این مطلب لازم است که امکان دارد این تخلخل ها دقیقا معادل همدیگر و یا معادل تخلخل واقعی نباشند ، بدین علت که این وسائل مستقیما تخلخل را اندازه نمیگیرند و در واقع بعضی از فعل النفعات فیزیکی بوجود آمده در چاه محاسبه و سچس به تخلخل تبدیل میگردد . ولی در هر صورت تخلخل اندازهگیری شده بتوسط این دستگاه ها در مقایسه با تخلخل حقیقی سنگ ( اندازه گیری مغزه ها ) دارای حدود ۹۵-۹۸ درصد میباشد.

منبع:وبلاگ تخصصی مهندسی نفت دانشگاه مرودشت

 

معرفي نرم افزارهاي اكتشافي

دو گونه نرم افزار اكتشافی رایج در صنعت وجود  دارد كه تحقیقاتی و صنعتی میباشند نرم افزارهای تحقیقاتی بیشتر برای مدلسازی  ساختمان زمین شناسی با استفاده از داده های چاه نگاری و ژئوفیزیكی، به كار میروند. 

انواع نرم‌ افزارهای تحقیقاتی:

MRM2 يا NORMAL RAY MODELLING 
این نرم افزار یكی از قدیمیترین نرم افزارهای تحقیقاتی است كه امواج كه به حالت  زمان از لایه ها بازتاب میشوند را (Reconstract) بازسازی میكند و بوسیله این  بازسازی، مدل سازی را انجام داده و داده های لرزهای را به صورت مصنوعی یا از طریق  محاسبات تولید میكند. كاربرد این نرم افزار در تعیین سطوح جدائی لایه های نازك  (نقطه های كور) و مدل سازی ساختمانهای پیچیده (مانند faulting,folding,pinehout)  است.

SGV2 يا Smooth Grid Velocity Programs
این نرم‌افزار می‌تواند  مدل هندسی مخازن گردید و مش بندی كند و شكل‌هندسی آنها را با تغییر شرایط روئت شده  لایه‌ها در چاه‌های مهم بسته (Gorrelated) و مشخص می‌كند. از این نرم‌افزار برای  پیدا كردن نقاط حد واسط (interpolation) یا پیدا كردن نقاط حد خارج از محدوده  (entrapolatiou) استفاده می‌كند و ساختمان خارج از محدود مخازن را با داده‌های چاه  هم بسته می‌نماید و از طریق این همبستگی یا تعمیم به روش دورنیای دوبعدی یا  برون‌یابی دو بعدی نقاط مجهول مربوط به هندسه ساختمان مخزن را پیدا می‌كند. 

Wide Angle Ray Moel eling يا WAR2
این نرم‌افزار برای مدل‌سازی امواج  لرزه‌ای و مقایسه آن با داده‌های لرزه‌ای به كار می‌رود و برای آرایش ‌های مختلف  چشمه و گیرنده‌ها به كار می‌رود و در طراحی عملیات لرزه‌ای كاربرد دارد. نرم‌افزار  Omni كه توسط شركت‌ها صنعتی به كار می‌رود براساس تئوری‌های WAR2 نوشته و تنظیم شده  است و برای طراحی عملیات لرزه‌ای و QC (كنترل كیفیت) و ثبت عملیات لرزه‌ای استفاده  می‌شود.

Vertieal Seismis Profiling يا VSP
این نرم‌افزار براساس  نظریه‌های انتشار امواج لرزه‌ای در محیط‌های نامتجانس و ناهمگن كاربرد دارد. این  نرم‌افزار می‌تواند میدان انتشار امواج لرزه‌ای را بازسازی و داده‌های لرزه‌ای را  در محل دیواره چاه برای گزنده‌های مختلف كه آرایش‌های متفاوت دارند محاسبه نماید  این نرم‌افزار همچنین برای تصویر برداری از پیرامون و ساختمان اطراف چاه و یا  بازسازی بین دو یا چند چاه توسط انتشار امواج لرزه‌ای به كار رود. با استفاده از  اطلاعات نمودارهای سرعتی سنجی و چگالی قادر است مدل‌های ساختمانی زمین را منعكس  نماید و برای مقایسه داده‌های سطحی لرزه‌ای به كار رود.

VSP-NIDC
این  یك نرم‌افزار برای شركت ملی‌حفاری نوشته شده است كه با استفاده از اطلاعات  نمودار‌ها مدل‌سازی ساختمان‌های زمین را انجام می‌دهد. دارای 30 زیر برنامه می‌باشد  كه یكی براساس میدان پرتو و دیگری براساس میدان امواج كار می‌كند. كه هر كدام  كاربردهای خاصی دارد. میدان پرتو (PVSP) برای مقایسهای بزرگ به عنوان مثال اطراف  مخزن یا Zero offset و زیر برنامة FDVSP مقیاسهای كوچك یعنی پیرامون چاه یا nonzero  offset مورد استفاده قرار می‌گیرد.

Electro -Micro Imaging Packege يا EMID 
این نرم‌افزار برای تحلیل نمودارهای تصویری در فرمت las و یا فرمت Delis  داده‌های تصویری را به عنوان ورودی می‌گیرد و مورد پردازش و تحلیل قرار می‌دهد. این  نرم‌افزار در اصل برای شركت ملی‌حفاری نوشته شده و اصلاحات نگاره‌های تصویری را با  دقت بالا انجام می‌دهد و نگاره‌های برای تغییر بهینه آماده می‌سازد.

A Roch  Image Pack
این نرم‌افزار نیز برای شركت ملی ‌حفاری نوشته شده است و داده‌های  تصویری صوتی را با فرمت‌های استاندارد صنعتی می‌گیرد و مورد پردازش و تحلیل قرار  می‌دهد. از سیستم های كار آمدی برای بهینه‌سازی تصویر در این نرم‌افزار استفاده  می‌شود. در واقع این نرم‌افزار داده‌های تصویری گرفته شده از چاه‌ را پس از اصلاحات  و پردازش و بهینه‌سازی تصویر برای تعبیر و تفسیر آماده می‌كند. قابل ذكر است كه  داده‌های تصویری برای تعیین لایه‌بندی طبقات و شكافهای اعمال شده توسط مته حفاری و  مناطق شسته شده دیواره چاه و شكافهای اولیه دیواره چاه و فرم لایه‌های جداه دیواره  چاه مورد استفاده قرار می‌گیرد.

Rock etatic yimulator Packayu
این  نرم‌افزار برای شبیه‌سازی كلیه نگاره‌های مورد استفاده قرار می‌گیرد. با استفاده از  نمودارهای متداول كه از چاه گرفته می‌شود نرم‌افزار فوق اینگونه داده‌ها را به  عنوان ورودی می‌پذیرد در نگاره‌های كشتان را برای همان چاه محاسبه می‌كند و به  استناد الگوریتم انتخاب شده این نگاره‌ها را شبیه سازی می‌كند.

Rock DLT 
نرم‌افزاری است كه برای نگاره‌های بهره‌بردار مورد استفاده قرار می‌گیرد این  نرم‌افزار قادر است کدهای مذكور را با فرمت استاندارد بخواند و اصلاحات محیطی را  روی آنها انجام داده و پس از پردازش و آماده‌سازی لاگهای تصحیح شده را همبسته  نماید. این نرم‌افزار برای شركت ملی‌حفاری نوشته شده است.

منبع:وبلاگ تخصصی مهندسی نفت دانشگاه مرودشت

سلول های بنیادی

سلول بنیادی مادر تمام سلول‌ها است و توانایی تبدیل به تمام سلول‌های بدن را دارد. این سلول‌ها توانایی خود نوسازی (Self Renewing) و تمایز (Differentiating)  به انواع سلول‌ها از جمله سلول‌های خونی، قلبی، عصبی و غضروفی را دارند. هم چنین در بازسازی و ترمیم بافت‌های مختلف بدن بدنبال آسیب و جراحت موثر بوده و می‌توانند به درون بافت‌های آسیب دیده‌ای که بخش عمده سلول‌های آنها از بین رفته است، پیوند زده‌شوند و جایگزین سلول‌های آسیب دیده شده و به ترمیم و رفع نقص در آن بافت بپردازند.

به دلیل توانایی منحصر به فرد سلول‌های بنیادی، این سلول‌ها امروزه از مباحث جذاب در زیست شناسی و علوم درمانی است. هم چنین تحقیقات در این زمینه دانش ما را درباره چگونگی رشد و تکوین یک اندام از یک سلول منفرد افزایش داده و مهم تر آنکه به فهم مکانیزم جایگزینی سلول‌های سالم با سلول‌های آسیب دیده کمک کرده است.

سلول‌های بنیادی را بر اساس خصوصیات و ویژگی به سه دسته سلول‌های بنیادی جنینی، سلول‌های بنیادی بالغ و سلول‌های بنیادی خون بندناف تقسیم می‌کنند.



سلول‌های بنیادی جنینی

از توده سلولی داخلی جنین 16-14 روزه گرفته می‌شود و قادر است تمام سلول‌ها و بافت‌های یک فرد کامل را بسازد.



سلول‌های بنیادی بالغ

به سلول‌هایی که پس از تولد از بافت‌های مختلف فرد بالغ جدا می‌شوند، گفته می‌شود. سلول‌های بنیادی خون ساز مستقر در مغز استخوان، مغز، کبد و سایر بافت‌ها از این دسته هستند که قدرت تمایز به برخی از بافت‌ها را دارند.

سلول‌های بنیادی خون بندناف

از بندناف استخراج شده و همانند سلول‌های بنیادی خون ساز مغز استخوان هستند.

دستگاه سیلاب زنی مغزه (Core Flood)

این دستگاه آزمایشهای گوناگونی از قبیل تزریق آب و گاز را در مغزه امکان پذیر می نماید. مغزه با ابعاد مشخص استوانه ای شکل در این دستگاه تحت عملیات سیلاب زنی قرار می گیرد. سیالات خروجی از مغزه پس از جداسازی در استوانه های مدرج جمع آوری می شوند. میزان سیالات تولیدی، اندازه گیری مفاهیمی مثل تراوایی نسبی و راندمان تزریق را امکان پذیر می نماید.

عکس دستگاه سیلاب زنی

منبع:دانش و آگاهی